Biri var idi, biri yox idi, meşədə qoca bir ayı var idi. Qış gəldi, hər tərəf qarla örtüldü, quşlar, heyvanlar öz yuvalarına çəkildilər. Ayının yeməyə heç nəyi yox idi, az qalırdı acından ölsün. "Ac toyuq yuxusunda darı görər" deyərlər, ayının da yuxusuna ət girdi və o, yuxuda marçıldada-marçıldada ət yeməyə başladı. Ayı elə öz marçılısına da oyandı və yuxuda gördüyü əti axtarmağa getdi. Çox getdi, az getdi, dərələr, təpələr aşdı, nəhayət, bir dağa gəlib çatdı. Dağın yamacında bir çoban qoyun otarırdı. Sürünün başçısı olan təkələrdən biri çobandan bir az aralıda qayalığa dırmaşmışdı və tikanlı kolları qırıb yeyirdi. Birdən keçinin ayağı daşın üstündə sürüşdü və dığırlanıb aşağı düşdü. Qayanın altında isə yolu kəsən ac ayı dayanmışdı.
— Aha, keçi qardaş, — deyə ayı qışqırdı, — de görüm, yuxum çin çıxdı. İndi səni elə yeyəcəyəm ki, heç ruhun da duymayacaq.Keçi qaçmaq istədi, amma həm bədəninin əzilməsi, həm də yolu kəsən ayı buna imkan vermədi.
— Ayı baba, — deyə hiyləgər keçi sakitcə dilləndi, — məni onsuz da nə vaxtsa yeyəcəklər. Elə sənin yeməyin daha yaxşıdır, sən ədalətlisən: inanıram ki, məni yeməmişdən qabaq bir xahişimi yerinə yetirərsən.
— Xahişin nədir ki, keçi qardaş? — deyə ayı soruşdu.
— Ayı baba, axı sən bilirsən ki, mənim qəşəng səsim var, — keçi dedi. — İzn ver, ölməmişdən qabaq bir mahnı oxuyum.
Ayı razılaşdı. Sürünün başçısı olan təkə (keçi) isə adətən mələşməsi ilə sürünü təhlükədən xəbərdar edərdi. Çobanlar keçinin «bə-bə-ə» səsini eşidən kimi anlayırdılar ki, sürüyə düşmən dadanıb. Beləcə, keçi bərkdən mələşməyə başladı. Çobanlar dəyənəkləri götürüb, itləri harayladılar və səs gələn tərəfə qaçdılar. Çoban lap vaxtında çatdı. O, ayıya dəyənəklə zərbələr endirməyə başladı, itlər isə qonur ayının yaxasından yapışdı. Ayı nərildəyərək qaçmağa başladı və canını çətinliklə qurtardı.Ayı kolluqda gizlənib pusquya durdu. Yaraları sağaldı və aclıq yenidən özünü büruzə verdi. O, yuxuda gördüyü əti axtarmaq üçün yenidən yola düşdü. Az getdi, çox getdi, qarşısına iki qara qoç çıxdı. Qoçlar qaçıb canlarını qurtara bilməyəcəklərini görüb, ayıya nəzakətlə baş əydilər və dedilər:
— Necəsən, ayı baba?
— Nə dolanmaq, — deyə ayı cavab verdi, — bir həftədir ağzıma bir qəpiklik şey də dəyməyib, acından ölürəm. Yaxşı ki, sizə rast gəldim. İkinizi də yeyəcəyəm, ürəyim bir az açılacaq.Qoçlar baxışdılar və bir-birlərini sözsüz anladılar.
— Ayı baba, əvvəlcə məni ye, — deyə qoçlardan biri dilləndi.— Yox, yox, birinci məni ye, — deyə o biri etiraz etdi.Ayı işin uzandığını görüb təklif etdi:
— Gəlin belə razılaşaq — hərəniz bir tərəfə çəkilin, qaçıb bir-birinizə kəllə vurun, kimin buynuzu sınsa, birinci onu yeyəcəyəm.
Qoçlara da elə bu lazım idi. Onlar aralanıb ayının sağ və sol tərəfində dayandılar. Sonra qaçaraq ayıya elə bir kəllə vurdular ki, ayı huşsuz halda yerə sərildi. Ayı özünə gələnə qədər qoçlardan əsər-əlamət qalmadı.Ayı ayıldı və deyinə-deyinə yoluna davam etdi. İki qayanın arasındakı dar cığırda bir ata rast gəldi. Ayı sevindi: "Nə yaxşı oldu. Bir keçi və ya iki qoç yeməkdənsə, bir at yemək daha yaxşıdır. Doyunca yeyəcəyəm".
Ayı atın yolunu kəsdi. Atın qaçmağa yeri yox idi, amma o, ayının nə qədər axmaq olduğunu bilirdi.
— Ayı qardaş, — at dilləndi, — sənə bir xahişim var — məni qabaqdan yemə, arxaya keç, mən də səni əziyyətə salmamaq üçün dırnağımı birbaşa sənin ağzına uzadaram. Həm sənə rahat olar, həm də mən məni necə yediyini görmərəm. Ayı atın sözlərində heç bir hiylə hiss etmədən arxaya keçdi, ağzını geniş açdı. At elə bir təpik vurdu ki, ayı bütün dişlərini uddu. Ayı yerə sərildi, at isə çaparaq tezliklə gözdən itdi.Ayı özünə gəldi və kədərli halda yoluna davam etdi. Yolda bir tülküyə rast gəldi. Tülkü ayının yarıcan olduğunu görüb soruşdu:
— Ayı baba, sənə nə olub belə?
Ayı başına gələnlərin hamısını tülküyə danışdı.
Tülkü uğunub getdi və dedi:
— Ayı baba, get və qoy bir də heç vaxt yuxuna ət girməsin!
08.06.2026
