Əziz Sultan. Qartal və tamahkar pişik
Qara zolaqlı, boz rəngli bir pişik var idi. Nə bir siçan tutar, nə də bir quş qovardı. İş-gücü insanların bişirdiyi hazır yeməkləri yemək idi. Bir də xorultuyla yatmağı xoşlayırdı, həm də çox. Qapıdan qovsal at, pəncərədən gəlir, pəncərədən qovsal at, bacadan girirdi. Hara atsalar, hara qovsal at da, rahatlıqla ünvanı tapıb geri qayıdırdı.
Günlərin bir günü insanlar pişiyi lap uzağa aparıb azdırdılar. Onu hündür bir dağın başına atmışdılar. Pişik bundan məyus oldu. Öz-özünə deyinə-deyinə miyoldamağa başladı:
— Axı mən sizə nə etmişdim? Süfrədən artıq qalan çörəyinizi, təzə bişmiş qoğallarınızı yeməkdən başqa nə təqsirim var idi? Etdiklərim qarşısında bu cəza çox böyük deyilmi?..
Hərdən onu ağlamaq tutur, çaqqal ulaması kimi uzun, hüznlü miyoltusu dağa, dərəyə qədər yayırdı.
Nəhəng bir qartal iri qanadlarını təyyarə kimi açıb göydə dövrə vururdu. Pişiyin səsini eşidib daha tab gətirə bilmədi. Qanadlarını yığıb ov dalınca cumurmuş kimi sürətlə yerə endi. Qara zolaqlı pişiyin yanında hündür bir qayaya qonub ona səsləndi:
— Ay pələngə bənzəyib çaqqal kimi ulayan heyvan, sənə nə olub?
Bu bənzətmə qarşısında pişik cavab qaytarmadan dayana bilmədi:
— Mən nə pələngəm, nə də çaqqal. Mən pişiyəm!
Qartal əyri dimdiyini göyə tutaraq qıy çəkib güldü:
— Yaxşı, yaxşı, ay pişik! Niyə sürüdən ayrı qalmış quzu kimi yazıq-yazıq mələyirsən?
— Mən mələmirəm, — pişik dedi. — Səsimi qaldırıb insanlardan şikayət edirəm.
Qartal maraqla soruşdu:
— Sən nə at kimi güclüsən, nə də uzunqulaq kimi dözümlü. İnsanlar səni nə yemək istəyirlər, nə də yük daşıyıb işlətmək. Daha səni niyə incitsinlər?
Pişik narazı halda dedi:
— Mənim rahat həyatımı gözləri götürmədi. Paxıllıqları tutdu. Ona görə də məni özlərindən uzaqlaşdırdılar.
— Rahat həyat? — qartal maraqla başını yana doğru əyərək soruşdu. — Bu dünyada rahat həyat da var?
Pişik acmışdı. Qarnını ovxalayıb dedi:
— Sən nə biləsən, onlar necə ləzzətli kökələr, qoğallar, cürbəcür yeməklər bişirirlər. Məgər hər şey onların olmalıdır? İnəklər süd verir, istəyirlər ki, təkcə özləri içsinlər. Qoyun ət verir, istəyirlər ki, təkcə özləri yesinlər. Elə ancaq mən, mən, mən deyirlər. Bu qədər də olmaz axı!
Bunu eşidəndə qartal qaşlarını çatdı. Axı o özü də insanları xoşlamırdı, xüsusilə də ovçuları. Elə bilirlər ki, bütün heyvanlar onların öz mülküdür. Pişik isə qartalı oyuna alət etmək üçün beynini bulandırmağa davam etdi:
— Heç qızarmış ət yemisən? — iştahayla miyoldayaraq soruşdu.
— Xeyr, mən təzə ət xoşlayıram, — qartal başını məğrur halda dik tutub dedi.
— Hə, belə də, — pişik dedi. — Yeməmisən qızarmış qaz ətini, nə biləsən ləzzətini?! Eh!.. Qızarmış ətin qoxusu beş-altı ev uzaqdan duyulur. Onun ləzzətini dadmamısansa, elə bil ki heç yaşamamısan.
Bu söz qartalı lap hövsələdən çıxardı. Onun sinəsinin qəzəblə qabardığını görəndə pişik dedi:
— Əgər məni insanların evinə aparsan, mən onların əlindən alıb sənə qızarmış ət gətirərəm.
Qartal insanlardan çəkinirdi. Axı onlar ovçudurlar. Daş atırlar, ox atırlar, güllə atırlar. Onun tərəddüd etdiyini görəndə pişik şirin dilinə salıb dedi:
— Sənə hər gün hazır yeməklər verərəm. Daha göyün yeddinci qatına qalxıb ac-ac süzməyinə gərək qalmaz.
Bu söz qartalı razı salmağa kifayət etdi. İllərdir hər gün ov dalınca saatlarla uçmaqdan yorulmuşdu. Pişiyi caynaqları ilə götürüb onun istədiyi yerə — insanların yaşadığı kəndə tərəf uçmağa başladı.
Qartal yerə yaxın uçurdu ki, diqqət çəkməsin, onu görməsinlər. Gəlib bir evin həyətinə çatanda pişiyi yerə qoydu. Özü isə həyətin o biri başındakı ot yığınının içində gizləndi.
Qara zolaqlı pişik evin pəncərəsinə çıxıb yazıq-yazıq miyoldadı. Evdəki uşaqlar pərdəni yana çəkəndə şirin-şirin onlara baxıb quyruğunu oynatdı. Uşaqlar pəncərəni açıb onu evə aldılar. Pişik uşaqların verdiyi peçenyedən, artıq qalan dolmalardan yeyib xoşhallandı. Qarnı doyanda gözlərini yuxu apardı. Bir küncə qıvrılıb xorultu ilə yatdı. Qartal çoxdan çıxmışdı.
Ot yığınının altında bir küncə qısılıb qalan qartal tez-tez başını uzadır, həyətə boylanırdı. Amma pişikdən əsər-əlamət yox idi. Səsini çıxarmağa da qorxurdu ki, həyətdəki itlər duyuq düşər.
Bir azdan pişik yenə acdı. Qalxıb evi gəzdi, yeməyə bir şey tapa bilmədi. Süfrə yığışdırılmış, artıq qalan yeməklər möhkəm dolablara qoyulmuşdu. Tamahkarlığı ona imkan vermədi ki, növbəti yeməyə qədər sakitcə gözləsin. Otağın qapısının tam örtülmədiyini görüb qapıya yaxınlaşdı. Pəncəsi ilə tutub çəkdi. Qapı açıldı.
Həyətdə çoxlu toyuq-cücə var idi. Pişiyin toyuğa gücü çatmazdı. Amma cücələrdən birini götürüb dama qalxmağı bacardı. Dərhal hücuma keçdi. Cücələrdən birini qapıb ot yığınının dama tərəf qaçmağa başladı. Toyuqların çaqqıltısı və itlərin hürməsi onu dayandırmağa yetmədi.
Qartal gördü ki, pişik ağzında cücə ilə ona tərəf gəlir. Gizləndiyi yerdən çıxıb onu qarşılamaq istədi. Pişik isə onu görəndə dərhal istiqamətini dəyişdi, qonşu həyətə üz tutdu. Cücəni heç kəsə bölüşmək fikrində deyildi.
Bu hərəkət qartalın qüruruna toxundu. Tutduğu əməlindən utandı. Bu vaxta kimi heç kəsə boyun əyməmiş, heç kəsin əlinə möhtac olmamışdı. İndi bir pişiyin oyununa alət olmaq ona yaraşmazdı. İri qanadlarını açıb damdan irəli atıldı. Pişiyə doğru şığıyanda həyəti qara bir kölgə bürüdü. Toyuqlar qorxudan cücələrini qanadları altına yığıb yerə qısıldılar. İtlər bir anlıq çaşqınlıqla bir-birinə baxıb zingildədilər.
Pişik ağzındakı cücəni atıb evə doğru qaçmağa istəsə də, bu ona kömək etmədi. Heç zingildəşən itlərin ağzı biləyi edərək hücuma keçməsi də işə yaramadı. Qartal iri caynaqlarını uzadıb pişiyin belindən yapışdı. Onun tutmağı ilə göyə doğru yüksəlməsi bir oldu.
Qartal qara zolaqlı tamahkar pişiyi götürüb getdi — hündür dağlara doğru istiqamət aldı.
02.11.2026